Archive for » 2011 «
Westminster Hall
W tym dniu w historii, 12 maja 1536 r. w Westminster Hall, odbył się proces czterech mężczyzn oskarżonych o cudzołóstwo z Królową Anglii, Anną Boleyn. Mark Smeaton, Sir Henryk Norris, Sir Franciszek Weston oraz Sir William Brereton stanęli przed ławą złożoną z nieprzychylnie nastawionych sędziów. Proces samej Anny Boleyn oraz jej brata Jerzego miał się odbyć kilka dni później i zarówno Królowa jak i jej brat mieli otrzymać oddzielne procesy, ze względu na ich wysoką pozycję.
Pomimo iż wiele zapisów na temat procesu spłonęło (lub zostało zniszczonych), mamy kilka źródeł opisujących przebieg tego dramatycznego wydarzenia. Ale zanim opiszę sam proces, przybliżę nieco postacie oskarżonych.
Mark Smeaton był nadwornym muzykiem, niezwykle cenionym za umiejętność gry na instrumentach, śpiewu oraz tańca. Co wyróżniało Smeatona na tle innych grajków? Był on młody (w chwili śmierci miał około 24 lat), przystojny i utalentowany. Wbrew temu co zostało pokazane w serialu ‘Dynastia Tudorów’, to nie Anna Boleyn odkryła jego talent. Smeaton śpiewał w chórze Kardynała Wolsey’a. Po upadku Kardynała, Anna Boleyn zauważyła talent Smeatona. Co sprawiło, że Mark Smeaton stał się łatwym celem? Jego słynna wymiana zdań z Królową Anną Boleyn, oraz jego urok doprowadziły go niestety na szafot. Stał on przy oknie w Sali Audiencyjnej, co królowa zauważyła i zapytała go dlaczego jest smutny. Kiedy jego odpowiedź nie spodobała się Annie – Smeaton odpowiedział bowiem ‘nieważne’ i westchnął, powiedziała mu iż nie może ona traktować go na równi ze szlachcicami, bo jest on tylko muzykiem. On na to odpowiedział iż wystarczy mu jej widok, oraz rzucił na odchodne ‘żegnaj więc’. Smeaton nie wchodził w skład dworzan otaczających Annę Boleyn, z racji swego niskiego urodzenia. Z zaistniałej sytuacji można jednak wywnioskować, że domagał się od Królowej uwagi oraz traktowania na równi z szlachcicami. Niektórzy historycy sugerują że Smeaton był zarozumiały i dlatego doszło do wymiany zdań z Królową. Jako jedyny z aresztowanych, Smeaton został poddany torturom podczas przesłuchań, i w ich wyniku przyznał się do winy, czyli do cudzołóstwa z Królową. Zaprzeczył jedynie, że spiskował z nią przeciwko Henrykowi VIII.
Sir Henryk Norris był poważanym i szanowanym dworzaninem, który już jako młody mężczyzna przybył na dwór Henryka VIII. Zaprzyjaźnił się z Królem, który mianował go tytułem Gentleman of Bedchamber. Na przestrzeni lat, Norris otrzymał od Henryka VIII rozmaite tytuły świadczące o uznaniu w oczach Króla. W 1517 r. stał się członkiem Prywatnej Komnaty. W 1526 r. Sir Norris otrzymał zaszczytny tytuł Skarbnika Królewskiej Szkatuły oraz sprawował władzę nad członkami Prywatnej Komnaty. Za czasów Henryka VIII, Skarbnik Królewskiej Szkatuły byl najwyższym i najbardziej zaszczytnym honorem który mógł spotkać szlachetnie urodzonego mężczyznę ; taki sługa towarzyszył Królowi w najintymniejszych momentach. Norris był nie tylko sługą ale też i zaufanym przyjacielem Króla. Dlaczego więc został oskarżony o zdradę stanu z Królową? Pisałam o tym szczegółowo w tym artykule.
Sir Franciszek Weston był młodym i przystojnym szlachcicem. Miał opinię podrywacza oraz lubiącego rozrywki człowieka. Był on jedynym synem szlachetnie urodzonych rodziców ; Ryszarda Westona i Anny Sandys. Sir Franciszek Weston rozpoczął karierę na dworze w wieku piętnastu lat. W 1532 r. kiedy miał około lat 20, został mianowany członkiem Prywatnej Komnaty. Dlaczego Weston został aresztowany? Anna Boleyn w dniu aresztowania w ataku paniki zaczęła analizować swoje postępowanie i powiedziała o sytuacji która miała miejsce między nią a Sir Westonem ; Królowa dała mu reprymendę za uganianie się za zaręczoną z Sir Norrisem Madge Shelton, ponieważ Weston był żonaty a Madge zajęta, Anna zastanawiała się też dlaczego Norris zwleka ze ślubem ; wtedy Weston powiedział jej że Norris przychodzi do komnaty Królowej nie dla Madge ale dla Anny Boleyn. To być może ta sytuacja doprowaadziła do aresztowania Westona.
Sir William Brereton także należał do Prywatnej Komanty i pochodził ze szlacheckiej rodziny. Zarówno w czasach w których żył Brereton, ludzie nie wiedzieli dlaczego właściwie został oskarżony i ścięty za zdradę ; prawdopodobnie powód był polityczno-finansowy dotyczący Marchii Walijskich.
Piątym oskarżonym, który jednak nie był sądzony 12 maja, był Jerzy Boleyn, brat Królowej. Oskarżono go o kazirodztwo z własną siostrą, planowanie śmierci Króla oraz naśmiewanie się z Henryka VIII. Na jakiej podstawie oskarżono Jerzego? Był on nie tylko bratem dla także przyjacielm Anny Boleyn ; spekulowano że zbyt wiele czasu spędzał w towarzystwie Królowej, sam na sam. Według Rethy warnicke która w 1989 r. wydała biografię Anny Boleyn, wszyscy mężczyzni skazani w procesie praktykowali sodomię i homoseksualizm. Nie ma na to jednak żadnych dowodów.
Podczas procesu, tylko Mark Smeaton przyznał się do winy i błagał Królewską litość. Wszyscy pozostali, czyli Sir Norris, Sir Weston i Sir Brereton obstawali przy swojej niewinności. Niestety, wszyscy zostali skazani na śmierć ; mieli zostać poddani okrutnej śmierci poprzez powieszenie i poćwiartowanie, jednak Henryk VIII zmienił wyrok na ścięcie.
Anna Boleyn w Tower of London
W dzisiejszyma rtykule przedstawię sprawę związaną z listem Anny Boleyn do Henryka VIII, napisanym 6 maja 1536 r. List ten do dzisiaj pozostaje nierozwiązaną tejemnicą – czy faktycznie napisała go Anna Boleyn z więzienia? Czy Henryk VIII kiedykolwiek przeczytał tę ostatnią wiadomość od swej żony? Komu i dlaczego zależało na ukryciu tego listu?
Jako że list ten nie został przetłumaczony na język polski, sama postanowiłam go przetłumaczyć, dlatego z góry przepraszam jeżeli tłumaczenie nie jest idealne.
‘Mój Panie, Twe rozgorycznie i moje uwięzienie są dla mnie tak dziwne, iż zaprawdę nie wiem co napisać, lub też za co przepraszać ; jestem całkowicie nieświadoma czyś przysłał mnie tu (pragnąc bym wyznała prawdę i w ten sposób zyskała Twą łaskę). (…)
Proszę by Wasza Łaskawość nawet sobie nie wyobrażał iż Wasza biedna żona kiedykolwiek uzna swą winę. Prawdę powiedziawszy, żaden Książę nie miał żony tak lojalnej w obowiązkach i uczuciach, niż Tyś znalazł w osobie Anny Boleyn. (…)
To mnie żeś sobie upodobał z niskiego stanu aby uczynić mnie Twą Królową i towarzyszką, a przekraczało to me pragnienia. Jeżeli żeś uznał mnie godną takiego honoru, mój dobry Panie, niech żadna inna miłostka, czy też zła Rada złożona z mych wrogów, nie wycofa Twych książęcych łask ; nie pozwól także aby ta skaza, ta niegodna skaza nielojalnego serca skierowana przeciwko Tobie, kalała imię Twej uległej małżonki oraz Twej córki.
Osądź mnie, dobry Królu, lecz pozwól otrzymać prawowity proces i nie pozwól aby moi zaciekli wrogowie siedzieli jako oskarzyciele i sędziowie ; tak, pozwól mi otrzymac otwarty proces, gdyż ma prawda nie będzie się lękała otwartego wstydu ; wtedy ujrzysz moją niewinność, Twe podejrzenia i sumienie usatysfakcjonowane, hańba i oszczerstwo tego świata ustawione, lub też mą winę otwarcie przyznaną. Wtedy to Bóg lub Wy ustalicie co ze mną będzie, Wasza Łaskawość będzie uwolniony z otwartej cenzury, a moje przewinienie będzie prawnie udowodnione, Wasza Łaskawość jest w swobodzie zarówno przed Bogiem jak i przed ludźmi, nie tylko w sprawie wykonania mej kary jako na bezprawnej małżonce, ale także w sprawie podążania za swym uczuciem do niej, przez którą jestem tu gdzie jestem. (…).
Lecz jeżeli już żeś zadecydował cóż ze mną będzie, nie tylko skazując mnie na smierć, lecz także na niecne oszczerstwo które musi usprawiedliwić Twe wyczekiwane szczęście, wtedy pragnę aby Bóg przebaczył Ci ten wielki grzech, oraz moim wrogom ; mając nadzieję że w dniu Sądu Ostatecznego, gdzie wkrótce i Ty i ja staniemy, Bóg nie wezwie Cię do odpowiedzialności za okrutne nadużycia względem mej osoby, oraz że w Jego Sądzie , w co nie wątpię, (cokolwiek myśli o mnie świat), moja niewinność będzie otwarcie uznana.
Moją ostatnią i jedyną prośbą jest, abym tylko ja musiała dźwigać jarzmo Twego niezadowolenia, oraz aby gniew Twój nie dotknął niewinnych dusz tych biednych gentlemanów którzy (z tego co rozumiem) są również uwięzieni z mego względu. Jeżeli kiedykolwiek mój widok cieszył Twe oko ; jeżeli kiedykolweik imię Anny Boleyn brzmiało miło w twych uszach, pozwól mi otrzymać tę prośbę ; wtedy to odejdę aby nie sprawiać Waszej Łaskawości więcej kłopotu, modliła się będę do świętej trójcy o zachowanie Waszej Łaskawości w dobrym zdrowiu, oraz aby kierowała Tobą we wszystkich Twych poczynaniach.
Twa najbardziej lojalna i zawsze wierna małżonka,
Anna Bullen,
Z mego smutnego więzienia w Twierdzy Tower, tego dnia 6 maja’
Słowa te są niezwykle poruszające i przejmujące, ale czy rzeczywiście list ten napisała Anna Boleyn? Najpierw przedstawię kwestie sporne co do listu ;
1) Charakter pisma : historycy są zgodni co do tego, że charakter pisma rózni się od charakteru pisma Anny Boleyn, mamy bowiem zachowane listy które pisała Anna własnoręcznie.
Jak można to wytłumaczyć?
- Niektóre źródła podają iż list był kopią prawdziwego listu sporządzoną przez Tomasza Cromwell’a, podpisaną jako ‘Do Króla od Damy z Tower’ (To the King from the Lady in the Tower). Kopia ta została znaleziona w 1540 r. po egzekucji Cromwella, pomiędzy jego papierami. A więc charakter pisma może różnić się od charakteru pisma Anny Boleyn, gdyż jest to kopia sporządzona przez Cromwell’a.
- Stan Anny Boleyn podczas pobytu w Tower wskazuje na jej załamanie nerwowe, a więc charakter pisma mógł się zmienić.
- Anna dyktowała list jednej ze swych dam, dlatego pismo jest inne.
2) Podpis Anny ; Królowa podpisała się jako ‘Anne Bullan’. Dlaczego nie użyła tytułu ‘Królowej’(Anne the Queen), którym podpisywała wszystkie dokumenty? Wiemy że do końca pragnęła zachować swój tytuł pomimo iż został on jej odebrany. Ale Anna nawet w dniu swej egzekucji ubrała królewskie szaty i zachowała się godnie i z honorem. Dlaczego więc użyła swego imienia i nazwiska, zamiast tytułu? Poza tym użyła formy swego nazwiska która już od dawna nie była używana (zamiast Bullan używała Boleyn)
Jak można to wytłumaczyć?
- Jeżeli list faktycznie napisała Anna, to być może pragnęła ukazać Henrykowi VIII swą pokorę, dając mu do zrozumienia że to on nadał jej tytuł królowej, ona jest jedynie ‘Anną Bullan’ czyli tą w której zakochał się przed laty, zanim zadecydował że chce uczynić z niej królową.
3) Styl pisma ; Anna Boleyn dała do zrozumienia m.in. że wie iż Henryk pragnie ożenić się z Jane Seymour oraz niejako oskarża ją o swą niedolę. Celem listu Anny Boleyn było apelowanie do sumienia Henryka VIII aby nie skazał jej na śmierć, lecz pisanie o nowej miłości Króla w taki sposób mogło dać efekt odwrotny do zamierzonego. Czy inteligentna Anna Boleyn zdecydowałaby się na wybuch królewskiego niezadowolenia? A może zdolności jasnego myślenia zostały przyćmione przez strach przed śmiercią i depresję? Takimi słowami Anna Boleyn mogła skierować złość Króla nie tylko na siebie ale także na swoją córkę Elżbietę. W dniu egzekucji Anna Boleyn nie powiedziała nic, co mogłoby wywołać niezadwolenie Henryka VIII, a więc mnie osobiście trudno jest sobie wyobrazić, że w liście Anna mogło pozwolić sobie na takie ostre słowa do Henryka, w którego rękach spoczywał los jej samej oraz Elżbiety.
Przez większość historyków list ten jest uznawany za podrobiony. Moim zdaniem Anna Boleyn mogła napisać Henrykowi VIII list, lecz nie był to ten. Ciężko mi wyobrazić sobie że Anna Boleyn nie podjęła żadnej próby zaapelowania do Henryka VIII ; jeżeli napisała jakikolwiek list to musiał on być delikatny i rozważny, bowiem Anna cały czas pragnęła zapewnić dobre życie swej jedynej córce, Elżbiecie. Jeżeli Królowa napisała list do Henryka, to według mnie, nigdy on do niego nie dotarł, bo wszystko co mówiła i robiła Anna Boleyn było raportowane Cromwell’owi, a ten nie mógł pozwolić aby prośba o uwolnienie i wyznanie niewinności dotarło do Henryka VIII.
A co Wy sądzicie na ten temat?
2 maja 1536 : Aresztowanie Anny Boleyn
Aresztowanie Anny Boleyn ; rysunek z XIX wieku
Nigdy wcześniej Królowa Anglii nie została aresztowana. Anna Boleyn była pierwszą lecz nie ostatnią Królową która została osadzona w Tower. Jak do tego doszło?
Ten dzień zapowiadał się jak każdy inny ; królowa zbudziła się o poranku, ubrała się z pomocą swych dam, zjadła śniadanie w zaciszu swych komnat oraz udała się na mszę. Później Królowa obserowowała mecz tennisowy, podczas którego dostała wezwanie iż ma się niezwłocznie stawić przed Tajną Radą. Czy wtedy podejrzewała że stanie się coś złego?
Królowa weszła do swych komnat i zastała tam trzech znanych jej mężczyzn ; swego wuja, Księcia Norfolk Tomasza Howarda, Williama Fitzwilliama oraz Williama Paulet’a. Żaden z nich, oprócz Paulet’a którego Anna później nazwała ‘gentlemanem’ nie okazał jej szacunku należnego Królowej ; Anna narzekała później iż ‘obchodzono się z nią okrutnie’. Nic dziwnego, w końcu tylko Paulet był przychylny Annie, podczas gdy Norfolk był jej odwiecznym wrogiem, a Fitzwilliam był stronnikiem Lady Marii Tudor.
Królowa została oskarżona o cudzołóstwo z trzema mężczyznami ; Markiem Smeatonem, Henrykiem Norrisem oraz trzecim nieznanym z imienia ‘kochankiem’. Niemniej jednak nie została aresztowana od razu, pozowlono jej powrócić do swych komnat, gdzie zjadła posiłek oraz przywdziała nowe szaty. Po posiłku przybyli słudzy Króla na czele z Norfolkiem który dzierżył w dłoni nakaz aresztowania. Anna Boleyn została poinformowana iż zostanie osadzona w Twierdzy Tower of London, i tam będą ją na biężąco inforowali o przebiegu śledztwa. Królowa prawdopodobnie wiedziała, że już nigdy nie powróci do swych komnat ; tym razem jej podróz do Tower miała być podróżą w jedną stronę. Królowa została poinformowana iż nie może spakować swoich osobistych przedmiotów takie jak stroje czy biżuteria ; nie mogła też wybrać swych dam dworu aby jej towarzyszyły. Królowa jednak dała wyraz swej inteligencji, gdyż podnióśłszy się z krzesła rzekła ‘Jeżeli są to rozkazy Króla, gotowa jestem je wypełnić’ ; pokazała iż jest posłuszną żoną.
Podczas trwającej dwie godziny podróży barką z pałacu Greenwich do Londyńskiej Twierdzy Tower, Anna Boleyn musiała rozmyślać nad swoim losem. Czy zostanie osadzona w lochu? Czy zostanie wydana na egzekucję bez procesu? Co teraz stanie się z jej córką? Być może Królowa podejrzewała że jest w niebezpieczeństwie, gdyż 26 kweitnia, kilka dni przed aresztowaniem, poprosila swego kapelana Mateusza Parkera, aby zaopiekował się Elżbietą, w razie gdyby Annie stało się coś złego. Parker dał królowej swe słowo, a wpóźniejszych latach został bliskim współpracownikiem Królowej Elżbiety.
Anna Boleyn po przybyciu do Tower ; scena z serialu 'Dynastia Tudorów'
Po przybyciu do Tower Królową Annę Boleyn powitały salwy z armat, oznajmiające przybycie ważenj osoby. Nie były to jednak wesołe saluty jak te w maju 1533 roku, kiedy Anna Boleyn przybyła do Tower przed swą koronacją. Nie było też Henryka, który wtedy ją czule pocałował. Dzień aresztowania niczym nie przypominał tego majowego dnia przed koronacją. Annę Boleyn przywitał Konstabl Twierdzy, Sir William Kingston. W tym momencie, Anna Boleyn wpadła w panikę ; być może uświadomiła sobie że nie ma już odwrotu? Zapytała Konstabla „Panie Kingston, czy zostanę zesłana do lochów?” . Kingston odpowiedział jej w łagodnym tonie „Nie, pani, zostaniesz zakwaterowana w tych samych komnatach w których spędziłaś dni przed swą koronacją” ; po usłyszeniu tych słów, Królowa opadła bezsilnie na ziemię, powtarzając ‘To dla mnie zbyt wiele’ oraz ‘Jezu miej nade mną litość’.
Zachowanie Anny Boleyn zdradzało stan w jakim znajdowała się królowa ; od płaczu przeszła do śmiechu ‘co czyniła wielokrotnie od tamtej pory’. Prawdopodobnie Anna miała depresję, poza tym bała się kolejnych dni nie wiedząc jak i kiedy umrze, ponieważ prawdopodobnie zdawała sobie sprawę iż jej śmierć to kwestia czasu. Jednak w swych najgorszych koszmarach Anna Boleyn zapewne nie spodziewała się, że w cała sprawę zostanie zamieszany również jej brat, oraz pięciu a nie trzech wcześniej wspomnianych mężczyzn.
Polish
English
