Wysunięta szczęka Katarzyny Aragońskiej

Katarzyna Aragońska, pierwsza żona Henryka VIII, nigdy nie była uważana za piękną. W 1515 r., gdy miała 30 lat, wenecki ambasador opisał ją jako „raczej brzydką”, kontrastując jej brak urody z elegancją i gracją jej dam dworu. Szesnaście lat później Katarzynę opisano jako osobę „o niskim wzroście, raczej tęgą, o uczciwej twarzy”. To jednak komentarz francuskiego króla, Franciszka I, pochodzący z 1519 r., daje do myślenia: „Król Anglii ma starą i zdeformowaną żonę podczas gdy sam jest młody i przystojny”. Historycy od lat uważają, że komentarz Franciszka odnosił się do korpulentnej budowy ciała Katarzyny, która w 1519 r. miała za sobą sześć ciąż, z których tylko jedna zakończyła się sukcesem.

Katarzyna Aragońska, miniatura Lucas Horenbouta (or Hornebolte'a), National Portrait Gallery NPG L244;

Katarzyna Aragońska, miniatura Lucas Horenbouta (or Hornebolte'a), National Portrait Gallery NPG L244;

Moim zdaniem jednak chodzi o coś zupełnie innego. Istnieją dwie miniatury pochodzące z czasów Katarzyny.  To, co zawsze przykłuwało moją uwagę na jednej z nich to lekko wysunięta szczęka królowej. Można przypuszczać, że defekt ten został celowo zatuszowany przez miniaturzystę, stąd nie jest łatwo zauważalny. Jakiś czas temu natknęłam się jednak na potwierdzenie mojej teorii o wysuniętej szczęce Katarzyny. W wiedeńskim Kunsthistorisches Museum znajduje się zestaw do gry w warcaby pochodzący z 1535 r. Na pionkach do gry wyryte są wizerunki szesnastowiecznej arystokracji– jest tam m.in. Małgorzata Austriaczka, namiestniczka Niderlandów (1480-1530), Karol V, król Hiszpanii i cesarz rzymski (1500-58), król Francji Franciszek I (1494-1547), Ludwika Sabaudzka, księżna Angouleme (1476-1531), Małgorzata, królowa Nawarry (1492-1549), Eleonora Habsburżanka, królowa Francji (1498-1558), Anna Habsburżanka, księżna Bawarii (1528-90) oraz Elżbieta Habsburżanka, królowa polska i wielka księżna litewska (1526-45). Wśród tejże arystokracji znalazł się również Henryk VIII i Katarzyna Aragońska.

Na wizerunku Katarzny uwagę przyciąga wyraźnie widoczna wysunięta szczęka i rozchylone usta. Wszystkie z pionków wiernie oddają wygląd przedstawionych osób zgodnie z ówczesnymi portretami, nie ma więc podstaw przypuszczać, że wizerunek Katarzyny nie oddaje jej realnego wyglądu.

Pionek do gry z wizerunkiem Katarzyny Aragońskiej, c. 1535, obecnie znajdujący się w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu

Pionek do gry z wizerunkiem Katarzyny Aragońskiej, c. 1535, obecnie znajdujący się w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu

Pionek do gry to nie jedyny wizerunek ukazujący Katarzynę z wysuniętą szczęką. W V&A Museum w Londynie znajduje się jeszcze jeden medal ukazujący Katarzynę z profilu. Na nim wyraźnie widać wysuniętą szczękę królowej.

Katarzyna Aragońska, medal z c. 1535-40 r., obecnie znajdujący się w V&A Museum

Katarzyna Aragońska, medal z c. 1535-40 r., obecnie znajdujący się w V&A Museum

Portret Katarzyny Aragońskiej znajdujący się obecnie w Museum of Fine Arts w Bostonie.

Portret Katarzyny Aragońskiej znajdujący się obecnie w Museum of Fine Arts w Bostonie.

Żadne inne zachowane portrety królowej nie ukazują jej z taką szczęką, poza portretm znajdującym się obecnie w Museum of Fine Arts w Bostonie. Oryginał tego portretu nie jest powszechnie znany gdyż najczęściej to jego kopie pojawiają się w książkach. Na portrecie Katarzyna Aragońska ma usta zamknięte, jednak wyraźnie widac zgrubienie wokół okolic szczęki. Szczęka Katarzyny bardzo przypomina tzw. wargę habsburską, schorzenie które otrzymało nazwę od rodu Habsburgów, wśród których da się je zauważyć u cesarza Maksymiliana I oraz Karola V. Schorzenie to w terminologii medycznej określa się mianem prognatyzmu. Możliwe jednak , że u Katarzyny do uszkodzenia szczęki doszło np. na skutek wypadku o którym źródła historyczne milczą.

 

Category: Artykuły
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.
6 Responses
  1. Kate says:

    Ciekawa teoria! Faktycznie szczęka wygląda jakby wystawała, no i te otwarte usta! Tych dwóch medali nie znałam.

  2. Marta says:

    Ciekawe spostrzeżenia, zgadzam się z teorią, że coś jednak ze szczęką Katarzyny było nie tak. Czy jej rodzinie występowały takie deformacje?

  3. Ala says:

    Nie podejrzewałam że Katarzyna miała wysuniętą szczękę jak jej siostrzeńcy, u których przybrała wręcz monstrualne rozmiary… Nie wiem dlaczego ale tkwiłam w błędnym przekonaniu że Katarzyna była ładna, być może przez obraz Sittowa

    • Sylwia says:

      Alu,
      Portret Sittowa jakiś czas temu poddano w wątpliwość. Wysunięto hipotezę, że może on przedstawiać Marię Tudor, siostrę Henryka VIII, a nie Katarzynę Aragońską.

  4. Magdalena J. says:

    Ja tylko wiem na pewno, że przyrodni brat Izabelii był opisywany jako prognatyk i nie wiem czy nie zostało to potwierdzone badaniami, przeprowadzonymi na jego czaszce w XX wieku. Musiałabym sprawdzić. Wiem na pewno, że szkielet był monstrualnych rozmiarów. Wszystkie defekty rodziców Katarzyny, a także ich syna Jana zostały odnotowane w źródłach, więc tutaj bym się niczego nie doszukiwała. Ale ostatnio znalazłam hiszpańską pracę na temat chorób Karola V i autor twierdzi, że prognatyzm istniał w rodzinie Habsburgów i Trastámarów, ujawniając się co drugie pokolenie. Rzekomo Jan II Kastylijski, dziadek Katarzyny go miał, i Henryk II, pierwszy Trastámara na tronie także. Wszystko miałoby się zacząć od Alfonsa VII Kastylijskiego, syna Urraci I i Rajmunda Burgunckiego. I l wszystko wskazywałoby na to, że defekt Alfons odziedziczył po ojcu. Potem przekazał go potomkom, w tym niektórym z Trastámarów. Ciekawostką jest, że od Alfonsa VII wywodzą się zarówno Yorkowie, jak i Tudorowie, a także Anna Boleyn. Z tymże Alfons VII to nie moja epoka, więc nie zagłębiałam się nigdy zbytnio w jego opisy, a autor artykułu nie cytuje ze źródeł i opiera się na portretach, które nie wiadomo czy są współczesne. Nie wiem czy Katarzyna miała prognatyzm, ale jej wujek miał na pewno i no cóż, jej rodzice to kuzyni, a pradziadkowie ze strony babki macierzystej to wujek i bratanica, zatem różne defekty miały prawo się pojawiać. Na pewno brat Katarzyny miał zajęczą wargę, co zostało zauważone przez niemieckiego podróżnika, który w 1494 roku przebywał na dworze rodziców Katarzyny. Nie skomentował natomiast żadnych defektów u czterech infantek.

Leave a Reply

XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*

  • Language

  • Archives

    • 2017 (8)
    • 2016 (7)
    • 2014 (2)
    • 2013 (9)
    • 2012 (22)
    • 2011 (70)
    • 2010 (9)
  • Newsletter

  • Facebook

  • Currently Reading

    ISBN:  9781848945371