Reakcja Anny Boleyn na śmierć Katarzyny AragońskiejAnne Boleyn’s reaction on Catherine of Aragon’s death

Katarzyna Aragońska w latach 30 XVI wieku, Autor Nieznany

7 stycznia 1536 r. zmarła Katarzyna Aragońska. Miała 51 lat i  kilka ostatnich lat życia spędziła na wygnaniu, jako zapomniana i odtrącona małżonka króla Henryka VIII. Według niektórych historyków, śmierć Katarzyny była początkiem końca Anny Boleyn – jako jedyna królowa Anglii, Anna musiała dołożyć szczególnych starań aby urodzić męskiego potomka. Profesor Eric Ives jest zdania, że śmierć Katarzyny Aragońskiej spotkała się z wybuchem ulgi i zadowoleniem na dworze, co wydaje się dość prawdopodobne zważywszy na fakt, że Anna Boleyn była wtedy w ciąży – gdyby więc urodziła syna, Anglia w końcu zaznałaby spokoju.

Jak Anna Boleyn zareagowała na wieść o śmierci swej rywalki? Posłańca który przyniósł jej tę wieść wynagrodziła ‘sowitym podarunkiem’, choć Chapuys twierdził także iż królowa gorzko zapłakała obawiając się losu jaki spotkał pierwszą żonę Henryka VIII. Sam król natomiast, powodowany ulgą wykrzyknął ;

Catherine of Aragon in 1530s, artist unknown

On 7  January 1536 Katherine of Aragon – first wife of Henry VIII and former queen of England – died on Kimbolton Castle. Some historians claim that Katherine’s death was the beggining of the end of Anne Boleyn – since she became one and only Queen of England and couldn’t bear male heir. But professor Eric Ives states that ;

”She had (Katherine) suddenly and somewhat unexpectedly gone downhill at the end of December, and her death was greeted at court by an outburst of relief and enthusiasm for the Boleyn marriage, which gives the lie to later historians who suggest that Anne was already living on borrowed time.” / p. 295 /

As long as Katherine of Aragon lived, Henry and Anne couldn’t enjoy their marriage in a proper way. There was still a reminder of the fact, that Henry had to sacrifice his kingdom for Anne Boleyn. With Katherine death new hopes arrived and both Henry and Anne were aware of it.

So how did Anne Boleyn react on her rival’s death? She received the news at Greenwich and she gave the messenger a ‘handsome present’. And what about Henry VIII? He said :

‘Bogu niech będą dzięki, oto bowiem jesteśmy uwolnieni od możliwej wojny!’

Później król nazwał byłą żonę ‘powodem wrogości’ pomiędzy nim a cesarzem Karolem V (siostrzeńcem Katarzyny) i wyraził ulgę iż ‘powód ten już nie istnieje’. Cokolwiek król czuł do swojej byłej żony, z którą spędził ponad 20 lat, pozostaje dla nas zagadką gdyż publicznie król świętował  jej śmierć.

Nastepnego dnia, czyli 8 stycznia 1536 r. (była to niedziela) Henryk i Anna pokazali sie publicznie ‘przyobleczeni od stóp do głów w  radosną żółć’, a król radośnie i trumfalnie pokazywał wszystkim zebranym (zwłaszcza kobietom) małą Elżbietę (wtedy 16-o miesięczną), oraz tańczył z córką w objęciach.

Anna Boleyn ubrana na żółto w serialu 'Dynastia Tudorów'

Kolor żółty był różnorodnie interpretowany na przestrzeni wieków – niektórzy historycy twierdzili iż był on wyrazem żałoby po śmierci Katarzyny Aragońskiej, gdyż żółć symbolizowała żałobę w Hiszpanii. Informacja ta jest nieprawdziwa – kolor żałobnym w Hiszpanii jest czerń. Żółć natomiast wyraża nadzieję i radość – a więc Henryk i Anna demonstrowali w ten sposób swą radość ze śmierci Katarzyny Aragońskiej, a nie żałobę. Alison Weir która w książce ‘6 żon Henryka VIII’ zawarła informację o kolorze żółtym jako żałobnym, sprostowała tę informację w swojej kolejnej książce ‘The Lady in the Tower’ ;

‘Mitem jest informacja iż kolor żółty był w Hiszpanii kolorem symbolizującym żałobę ; wybór sukni był wykalkulowaną zniewagą którą Anna wymierzyła w pamięć kobiety której miejsce zajęła’.

David Starkey z kolei opisał iż dzień 8 stycznia miał charakter wręcz karnawałowej zabawy, świętującej śmierć Katarzyny Aragońskiej.

Scena z serialu 'Dynastia Tudorów' przedstawiająca jedynie Annę ubraną w żółta suknię - symbol radości, podczas gdy Henryk ubrał się w żałobną czerń

A jak na smierć Katarzyny Aragońskiej zareagował Eustace Chapuys? Był on cesarskim ambasasadorem w latach 1525 – 1549 i wiernym stronnikiem Katarzyny Aragońskiej i jej córki. Raporty Chapuysa są cennym źródłem informacji ale należy pamiętać że jako poplecznik Katarzyny i zaciekły wróg Anny, Chapuys mógł niektóre informacje wyolbrzymiać lub pisać o niepotweirdzonych dworskich plotkach. W swoim raporcie dotyczącym śmierci Katarzyny (uwaga ; w swoich listach, Chapuys zawsze nazywa królową Katarzynę Aragońską, Annie nadając przydomek ‘Konkubiny’, a Elżbietę zwykł nazywać ‘małym bękartem’) Chapuys zawarł informacje o :

‘ogromnej radości jaka zapanowała na dworze wśród popleczników konkubinatu na wieść o śmierci dobrej Królowe, zwłaszcza cieszył się Hrabia Wiltshire i jego syn (ojciec i brat Anny) którzy wyrazili nadzieję iż księżniczka Maria podąży wkrótce śladami matki. W sobotę gdy król usyłyszał wieść, wykrzyknął ‘Bogu niech będą dzięki, oto bowiem jesteśmy uwolnieni od możliwej wojny!’ (…) Następnego dnia król wystroił się cały na żółto, od stóp do głów , z wyjątkiem białego piórka u kapelusza. (…) a później wziął swego Małego Bękarta i trzymając małą na rękach paradował z nią i pokazywał to jednym to drugim. (…).

Co ciekawe, Chapuys pisze tylko o Henryku ubranym na żółto, osobę Anny pomijając. Kronikarz Hall natomiast wspomina o żółtym ubiorze Anny, nic nie wspominając o Henryku.

Kolejnym źródłem jest Nicolas Sander (autor mitów o Annie Boleyn) który napisał iż Henryk po przeczytaniu ostatniego listu od Katarzyny, zapłakał i rozpaczał, podczas gdy Anna znowu zostala ukazana jako nieczuła i zimna osoą.

Nie ulega wątpliwości, że Anna Boleyn i Henryk VIII cieszyli się ze śmierci Katarzyny Aragońskiej – była królowa stała na ich drodze do osobistego szczęścia, ale również bęła zarzewiem konfliktu pomiędzy Anglią a Hiszpanią. Z chwilą śmierci Katarzyny Anna stała się jedyną królową Anglii, w dodatku spodziewającą się dziecka. Gdyby udało jej się urodzić syna, byłaby z całą pewnością bezpieczna a Katarzyna Aragonska odeszłaby w niepamięć. Ale dobrze wiemy jak zakończyła się ta historia – jeszcze tego samego miesiąca, w dniu gdy ciało Katarzyny Aragońskiej spoczęło w katedrze Peterborough (29 stycznia) Anna Boleyn poroniła swoje nienarodzone dziecko i po raz kolejny stąpała po cienkim lodzie – z tą różnicą, że teraz gdy Henryk w oczach Kościoła i wielu ludzi był wdowcem, mógł zrobić z Anną cokolwiem zechciał, bez ponoszenia za to jakichkolwiek konsekwencji. 

‘God be praised that we are free from all suspicion of war!’

He called Katherine ‘a cause of our enmity’ (in his relations with Katherine’s nephew, Charles V) and was relieved that she died. If Henry had any feelings left for his late ex-wife he did not showed them in public.

The next  day Henry and Anne ”appeared in joyful yellow from top to toe, and Elizabeth was triumphantly paraded to church. After dinner Henry went down into the Great Hall, where the ladies of the court were dancing, with his sixteen-month-old daughter in his arms, showing her off to one and another”.  /p. 295/

Scene from 'The Tudors' ; only Anne appeared in 'joyfull yellow' , Henry appeared in black - the official color of mourning

The ‘joyfull yellow’ was for many years a subject of speculations – some historians claimed that yellow was a Spanish mourning colour. Thus Henry and Anne appeared in Spanish mouring colour to show respect for Katherine. However this is not the case – yellow was not the mouring colour in Spain. It is rather a colour that indicates Henry and Anne’s real feelings towards Katherine’s death – they were actually overjoyed! In her book ‘The Lady in the Tower’ Alison Weir states that :

It is a misconception that yellow was the colour of Spanish Royal mourning: Anne’s choice of garb was no less than a calculated insult to the memory of the woman she had supplanted.’ / p. 18/

David Starkey described ‘the carnival-like celebration of Catherine’s death’ / p. 549/ pointing out on Henry’s flamboyant dress. So was 8 of January 1536 really a celebration of Catherine’s death? It appears to look so, yes. We should not forget that at the time of Catherine’s death Anne Boleyn was pregnant and thus she hopefully looked what future holds for her. Henry was overjoyed because of the political aspect of this death – now he could built a better relationship with Charles V.

And how did Eustace Chapuys react on Catherine of Aragon’s death? He was the Imperial Ambassador (1525-1549) and staunch supporter of Catherine of Aragon and her daughter Lady Mary Tudor. His reports states (please note – Chapuys reffers to Catherine of Aragon as ‘Queen’, Anne Boleyn is a ‘Concubine’ and Elizabeth ‘a Little Bastard’) ;

”You could not conceive the joy that the King and those who favor this concubinage have shown at the death of the good Queen, especially the earl of Wiltshire and his son, who said it was a pity the Princess did not keep company with her. The King, on the Saturday he heard the news, exclaimed “God be praised that we are free from all suspicion of war”; and that the time had come that he would manage the French better than he had done hitherto, because they would do now whatever he wanted from a fear lest he should ally himself again with your Majesty, seeing that the cause which disturbed your friendship was gone. On the following day, Sunday, the King was clad all over in yellow, from top to toe, except the white feather he had in his bonnet, and the Little Bastard was conducted to mass with trumpets and other great triumphs. After dinner the King entered the room in which the ladies danced, and there did several things like one transported with joy. At last he sent for his Little Bastard, and carrying her in his arms he showed her first to one and then to another. He has done the like on other days since, and has run some courses (couru quelques lances) at Greenwich. ”

In his later dispatch Chapuys wrote also that Anne Boleyn wept and feared that Henry would have no scruples to dispose of her as he did with Catherine of Aragon. Chapuys is definitely a source of many informations about life at court and Anne Boleyn herself however we must remember that he was Catherine of Aragon’s staunch supporter and thus he was hostile to Anne Boleyn.  There must be some truth in Chapuys’ dispatches but many of them could be exagerated or even come from courtly gossips.

And what about other sources? Chronicler Edward Hall, a contemporary to Anne Boleyn wrote that ;

“And the viii. day of January folowyng dyed the princes dowager at Kymbalton and was buried at Peterborough. Quene Anne ware yelowe for the mournyng.”

Hall mentiones Anne wearing ‘yellow for mourning’ and does not mention about Henry VIII’s dress. Perhaps Hall did not wanted to comment on the subject so he diplomatically wrote about Anne’s yellow dress. Retha M. Warnicke states that ;

‘This intriguing statement may have been a reference to her pregnancy, for the chamber at Eltham, which had been prepared for her confinement in 1534, had been redecorated in yellow ochre.’ (p. 294)

Another source is Nicolas Sander (author of rumours that Anne Boleyn had 6 fingers, many moles and projecting tooth, etc.) wrote that ;

‘‘The King could not refrain from tears when he read the letter; but Anne Boleyn instead of putting on mourning on the day of Catherine’s funeral put on a yellow dress; and on being congratulated on the removal of her rival, replied, “No, I am sorry, not indeed because she is dead, but because her death has been so honourable.” (131)

The phrase ‘being congratulated on removal of her rival’ may indicate that Sander wanted his readers to believe that Anne had something to do with Catherine’s death.

Sander wanted also to portray Henry stricken by grief after death of his ex-wife and Anne appeared (again) as a villain. Whatever Henry felt for Catherine – in the public eye he appeared as overjoyed king standing on the edge of the new world.


Sources :

Eric Ives, The Life and Death of Anne Boleyn

David Starkey, 6 wives of Henry VIII

Alison Weir ‘The Lady in the Tower’

Nicolas Sander ‘The Rise and Growth of Anglican Schism’

Letters and Papers

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.
4 Responses
  1. magdalena says:

    Annę musiała ucieszyć śmierć konkurentki. Dopiero teraz w oczach niektórych mogła zostać królową.
    A tak przy okazji to jak to jest z kolorem żółtym W Hiszpanii to kolor żałoby, czy nie?

  2. Sylwia says:

    Dziękuję za komentarz :-) Magdalena, opisałam dokładnie o co chodzi z żółtym kolorem – nie przeczytałaś?;-)

  3. Scarlett says:

    Pewnie Anna cieszyła się ze śmierci Katarzyny, gdyż wreszczie przestała mieć rywalkę. Mimo to, sądzę, że śmierć pierwszej żony Henryka nie była dla Anny w 100% korzystna. Pewnie, mogła nazywać się już pełnoprawną królową Anglii i nikt nie mógł podważyć jej małżeństwa z królem, ale jednocześnie, wiedziała, że jeśli nie da królowi syna, to on nie będzie miał skrupułów ani przeszkód aby się jej pozbyć. I zrobił to. Wraz ze śmiercią Katarzyny Aragońskiej Anna straciła ‘asekurację’. Jestem bardzo ciekawa jaka tak naprawdę była reakcja Henryka na wieść o zgonie Cataliny.

  4. Magdalena says:

    Już wiem o co chodzi z żółtym. Przepraszam za nieuwagę, ale czytałam na informatyce i stąd to przeoczenie.

Leave a Reply to Magdalena Click here to cancel reply.

XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*

  • Language

  • Archives

    • 2018 (2)
    • 2017 (8)
    • 2016 (7)
    • 2014 (2)
    • 2013 (9)
    • 2012 (22)
    • 2011 (70)
    • 2010 (9)
  • Newsletter

  • Facebook

  • Currently Reading

    ISBN:  9781848945371